Điẻm mới Kiều Thơ

By Đỗ Hoàng

Cách đây gần 300 năm cụ Nguyễn Du đại thi hào dân tộc đã viết lên tác phẩm Đoạn trưởng tân thanh (thường gọi là truyện Kiều) nổi tiếng. Truyện Kiều không chỉ nổi tiếng trong nước mà quốc tế cũng ghi nhận tài năng của cụ. Nguyễn Du được UNETSSCO công nhận là danh nhân văn hoá thế giới. Tác phẩm của Cụ được lưu truyền đọng lại mãi trong dân gian cho đến tận ngày nay. Nó đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của người dân Việt. Nói đến truyện Kiều nếu là người dân Việt ai cũng biết nội dung câu chuyện và giá trị nghệ thuật độc đáo áng văn hay đến mức chưa có một tác phẩm nào sánh được. Mặc dù đất nước đã trãi qua nhiều gian đoạn lịch sử cũng có nhiều tác giả đã viết lên rất nhiều tác phẩm của mình phản ảnh nhiều khía cạnh trong cuộc sống và các cuộc chiến tranh đi qua với thời gian dài của đất nước nhưng cũng chưa đạt tới chiều sâu và chiều cao như Truyện Kiều. Tác phẩm của Nguyễn Du đã thành ngọc trong văn học hiện nay đây là nét văn hóa đặc sắc riêng của dân tộc Việt.
 

More...

Dịch Vô lối toàn tòng Vi Thùy Linh

By Đỗ Hoàng

Dịch Vô lối Toàn tòng Vi Thùy Linh
 

Vi Thuỳ Linh

More...

Dịch Vô Lối của Mai Văn Phấn

By Đỗ Hoàng

 Mai Văn Phấn trước đây làm thơ tuy không nổi trội nhưng còn đọc được. Sau đó thi theo tân hình thức theo hậu hậu hiện đại nên viết thành một loại thể mà tôi (Đỗ Hoàng) đặt cho các kiểu viết của nhiều người hiện nay là Vô lối . Thật ra đó là một thứ bà dằn tắc tỵ hủ nút dở dơi dở chuột không hiểu ra làm sao. Tôi đã viết nhiều tiểu luận nói rằng: Bây giờ nhiều kẻ viết yêu cầu người đọc người thưởng thức thơ ca phải có trình độ văn hóa cao uyên bác từng trải có học vấn thâm hậu. Nhưng thật phi lý là những người viết ra kiểu Vô lối  như trên thì  trình độ học vẫn trình độ văn hóa lại tầm tầm thậm chí còn yếu kém nữa. Vậy nên xin chuyển bài Vô lối cúa Mai Văn Phấn sau đây ra thơ Việt. Mai Văn Phấn biết làm thơ lục bát thì cũng có thể tự mình chuyển được như tôi.

More...

Trần Mạnh Hảo viết về Trần Hoài Dương

By Đỗ Hoàng

Sáng nay 12-05-2011 tôi cùng gia đình bạn bè tiễn đưa nhà văn Trần Hoài Dương về đài hỏa thiêu Bình Hưng Hòa mong ngọn lửa mang anh về cõi khác. Mẹ anh chắc sẽ đón anh các bạn bè thân của anh như Lưu Quang Vũ Nguyễn Lâm ( Lâm râu) Nghiêm Đa Văn…sẽ đón anh. Anh đã vĩnh viễn chia tay cái thế giới bơ vơ này suốt 69 năm trường để đến cõi Niết Bàn không còn tham sân si không còn cái ác cái xấu cái dối trá…nữa Trần Hoài Dương ơi.

More...

Dịch Vô lối của Lê Văn Ngăn

By Đỗ Hoàng

Lê Văn Ngăn  - Toàn tòng Vô lối
Dịch Vô lối của Lê Văn Ngăn
 

Dịch nói vo Lê VăN Ngăn 2

Dịch Vô lối ra thơ Việt (7)

dohoang | 05 March 2008 18:38

Lê Văn Ngăn
Nguyên bản (1)
 
Ở Huế

Những ngày tôi còn ở Huế
lưu vực sông Hương thường vọng về tiếng nước gọi tôi thức dậy sớm
Dưới nền trời chưa tắt những vì sao các con đường nằm lặng im đợi bước chân người
Và người hiện ra từ những ánh đèn quá khứ
Người đi về phía ngày mai
Người qua đời đã lâu nhưng còn sống giữa lòng người
Bên người và những câu chuyện tôi biết quê hương tôi có tiếng nói riêng tiếng nói của một xứ sở lớn lên từ những vết thương và niềm vinh dự
Dường như trong đôi mắt em dịu dàng còn thấp thoàng những bóng hình những vết thương và niềm vinh dự
Bên người và những câu chuyện tôi biết quê hương tôi còn mở những ngả đường hướng ra thế giới hướng vào mỗi tâm hồn người
Từ đó
Tôi nhận ra sự giàu có không chỉ vì đồng tiến
Rồi sẽ đến ngày tôi không còn ở Huế
Rồi Sông Hương sẽ vắng một người lắng nghe tiếng nước gọi mình (1)

Bài in trên Tạp chí Thơ số 2 - 2008 - In lại  trong 1 chùm Vô lối Toàn Tòng trên Tạp chí Thơ số 12 năm 2010

Dịch ra thơ Việt:

Ở Huế

Những ngày ở Huế còn tôi.
Sông Hương nguồn cội vọng lời yêu thương.
Ngàn sao đang vượt thái dương.
Đợi chờ người bước lên đường vững tin.
Chớp lòa quá khứ hiện in
Người đi về nẻo lưu hình mốt mai.
Người khuát dù đã khuất rồi.
Như còn sống giữa tình người mến yêu.
 Bên người huyền thoại thật nhiều
 Quê hương sáng sáng chiều chiều thiêng liêng.
Giọng quê kiêu hãnh ưu phiền
 Dường như có ánh mắt tiên dịu dàng
Bóng hình vô ảnh mênh mang
Nỗi đau dịu lại rỡ ràng niềm thương
Có người dẫn lối phi thường.
Nhìn ra bốn cõi mở đường tâm linh.
Hướng vào sâu thẳm con tim
Giàu sang đâu chỉ tiền in cõi còm.
Ngày tôi ở Huế không còn
Sông Hương vắng tiếng người con gọi mình!

Hà Nội ngày 4-3-2008


More...

Đỗ Hoàng và Kiều Tho

By Đỗ Hoàng

Đõ Hoàng và Kiều Thơ

Bài của Nguyễn Trần Thái

 

                               ĐỖ HOÀNG VÀ KIỀU THƠ

                                                                  

                                                   Nguyễn Trần Thái

         Năm 1996 trong giới văn chương ở Hà Nội thấy bàn tán nhỏ to về tập thơ "Tâm sự người lính" của Đỗ Hoàng. Tôi lúc ấy chưa được đọc. Nghe đâu cuốn sách đó đã bị thu hồi. Cũng là người lính trở về sau chiến tranh tôi tò mò muốn coi cho tường và muốn biết tác giả Đỗ Hoàng.

   Bẵng đi một thời gian. Một buổi chiều tại "Sân 51" nơi có trụ sở của Uỷ ban toàn quốc Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam đóng dưới gốc cây cổ thụ tôi uống rượu cùng mấy bậc đàn anh trong Hội. Một người dáng tầm thước mặt chữ điền tóc cắt gọn mắt đen nâu miệng tủm tỉm vai đeo túi "dết" to chùng sệ mông. Anh đến bên nhà thơ Phạm Tiến Duật ghé sát và nói điều gì đó. Đấy là nhà thơ Đỗ Hoàng lần đầu tôi gặp. Được biết anh lúc ấy đang làm biên tập cho tạp chí "Diễn đàn Văn Nghệ Việt Nam" thời nhà văn Hồ Phương làm tổng biên tập. Hôm sau tôi tìm đến đưa cho Đỗ Hoàng một chùm thơ cũng là kiếm cớ làm quen. 

  Rồi Hoàng lại thôi không làm tạp chí "Diễn đàn Văn Nghệ". Rồi anh lại quay về làm tiếp cho tạp chí đó thời nhà thơ Phạm Tiến Duật làm tổng biên tập... Rồi anh lại thôi... Rồi lại về làm cho tạp chí Nhà văn - Hội Nhà Văn Việt Nam"... Rồi lại lang thang rồi lại làm biên tập và làm từ A đến Z cho một số tạp chí địa phương và chuyên ngành của cục và công ty. Anh em gọi đùa Đỗ Hoàng là Tổng biên tập chui.

  Đỗ Hoàng là một "gã" gàn. Vài chén rượu vào là "hung lắm" nói nhiều chiếm diễn đàn được cái minh triết. Trong câu chuyện Hoàng thường có những dẫn chứng Đông Tây Kim Cổ sinh động và tường tận. Mọi người vì thế mà vị nể.

  Thỉnh thoảng anh lại ký vào một tập sách tặng tôi. Một lần anh đem đến tặng tôi tập thơ "Tuý Thì Ca". Anh tuyển dịch từ thơ Đường của Trung Quốc. Lại còn thế nữa chứ! Sự hoài nghi kích thích tôi. Tôi đọc rất chậm rãi tập thơ Hoàng dịch. Trời thật là một con người ngang và gàn. Sự ngang gàn đáng yêu. Lần ấy vào năm 2003 tại quán bia Chùa Bộc có nhà thơ Vương Tùng Cương nhà thơ Lâm Huy Nhuận. Hoàng đọc mấy bài thơ Đường anh dịch. Trong bài " Chiến thành Nam" của Lý Bạch có câu :

                      

                        "Tẩy binh điều chi thượng hải ba

                          Phóng mã Thiên Sơn tuyết trung thảo"

  Hoàng phóng bút thành:

                           "Rửa gươm trong sóng bể dâu

                             Ngựa ăn cỏ máu tận đầu Thiên Sơn"   

  Tôi không nén được sự thán phục. Thần quá ! Dịch như thế thì thôi rồi. Thật là tài! Từ đó tôi không nghi ngờ gì nữa về cái kiến thức Hán ngữ trong anh...

  Tưởng thế rồi êm ả yên vị mà làm cái công việc sáng tác và biên tập. Nhưng không! Đùng một cái lại thấy bàn tán về Hoàng dịch thơ - thơ dịch - thường gọi là "dịch thơ Việt ra thơ Việt". Anh dịch thơ Việt của những nhà thơ Việt thường là những tác giả có tên tuổi trong văn đàn. Chuyện này lạ lùng không thể hình dung nổi trong con người Đỗ Hoàng. Lại tưởng như trò đùa tinh nghịch? Nhưng không! Đây chỉ là lối "chơi" rất Đỗ Hoàng mà thôi!

  Lại đùng một cái!

  Cuối năm 2009 Hoàng đến tìm tôi. Anh hỏi xem tôi có bản dịch văn xuôi cuốn "Kim Vân Kiều truyện" của Thanh Tâm Tài Nhân bên Tàu không? Tôi bảo cho mượn mất rồi. Tôi nói với anh: "Nếu ông cần thì đến nhà thơ Bằng Việt là có đấy!". Tôi hỏi tiếp: "Ông phóng tác thành tiểu thuyết mới à?". Hoàng tủm tỉm: "Không ! Tôi phóng tác thành tiểu thuyết thơ mà dùng lối thơ Cổ phong - Thơ lục bát các cụ ta đã sáng tạo ra"...

  Lại tưởng là trò đùa nghịch ngợm! Chết đấy! Chết như bỡn chứ chả chơi đâu! Thật là một gã liều lĩnh. Cây đại thụ Thi hào Nguyễn Du "Viết Kiều đất nước hoá thành văn" đã toả bóng và âm vang gần ba thế kỷ. Nó là cái xương sống của nền văn học trữ tình của nước nhà với những áng thơ lục bát bất hủ đó sao! Tôi không tin cái lối chơi ấy của Đỗ Hoàng.

                                              

                                                 *

                                               *   *                                                          

 

   Đùng một cái!

   Đỗ Hoàng gặp tôi vẫn phong thái ấy. Vẫn miệng tủm tỉm cười như phớt đời. Anh rút trong túi "dết" lấy ra một tập sách đề tặng tôi. Đây là tập tiểu thuyết thơ "Kiều Thơ" Hoàng phóng tác từ "Kim Vân Kiều truyện" của Thanh Tâm Tài Nhân (nhà văn của Trung Quốc).

  Lại nói về "Kiều Thơ" của Đỗ Hoàng.

  Hết bàng hoàng này sang bàng hoàng khác! Tôi vùi đầu đọc. Lại tò mò lại hoang mang! Tôi đọc nghiêm túc "Kiều Thơ" tới bốn lần. Bây giờ thì cái chủ quan cố hữu của tôi và kiến thức "nông cạn" của tôi cũng có đôi điều về "Kiều Thơ" của tác giả Đỗ Hoàng.

    Cuốn tiểu thuyết thơ "Kiều Thơ" của Đỗ Hoàng sách dày 400 trang được phóng tác dựa trên cuốn "Kim Van Kiều" của Thanh Tâm Tài Nhân. Kiều Thơ được viết bằng văn vần. Lấy thể thơ "Lục bát" diễn tả toàn truyện. "Kiều Thơ" được Đỗ Hoàng phóng tác dựa trên nguyên bản chữ Hán của Thanh Tâm Tài Nhân. Cùng với công trình khảo cứu chú thích rất công phu cẩn thận đã tạo cho diện mạo cuốn sách rất nghiêm túc. Từ nguyên bản chữ Hán Hoàng sáng tác thành 6122 câu thơ lục bát gấp đôi số lượng thơ mà cụ Nguyễn Du đã phóng tác. Tác phẩm của Thanh Tâm Tài Nhân đã có tác giả dịch ra văn xuôi. Sau khi Thi hào Nguyễn Du phóng tác bằng thơ thì có lẽ chưa ai dám mạnh dạn dịch bằng thơ nữa. Đã gần ba thế kỷ đi qua đến nay sau cụ Nguyễn Du thì Đỗ Hoàng có lẽ là người thứ hai mạnh dạn dịch và phóng tác "Kim Vân Kiều truyện" ra bằng thơ "Lục bát". Có điều Hoàng thành công là trong cuốn tiểu thuyết thơ của mình là Hoàng đã không rơi vào "Diễn ca". Cuốn "Kiều Thơ" được chia thành 34 chương. Chương I là "Gia thế Kiều"... Chương 34 là chương kết thúc chương "Đoàn Viên"

  Trong tiểu thuyết "Kiều Thơ" của Đỗ Hoàng đã có sự sáng tạo rất táo bạo mà hợp lý. Kiều không có báo oán Kiều chỉ báo ân mà thôi. Điều này cũng phù hợp tính nhân đạo bao dung truyền thống của ông cha ta:

                                   "Kiều rằng bay chết ai màng

                                     Nhưng vì ân nghĩa trần gian nặng nề

                                     Lần này hết thảy tha về

                                     Từ nay không được hành nghề bất lương!" 

  Thêm nữa đoạn Từ Hải mắc mưu Hồ Tôn Hiến. Trong nguyên bản Kim Vân Kiều truyện và trong Truyện Kiều của cụ Nguyễn Du thì Từ Hải chết đứng giữa trận tiền thật là oan nghiệt:

"Trơ như đá vững như đồng

Ai lay chẳng chuyển ai rung chẳng rời."

   Nhưng trong Kiều Thơ thì Từ Hải bị bắt sống. Từ Hải còn hội thoại với quan Tổng đốc họ Hồ.

(Trích)

Hồ Tôn Hiến nói:

 " Rằng: Nghe dũng trí hơn người

Lại rành chữ nghĩa một thời bút nghiên

Đã từng học chữ Thánh hiền

Mà làm thảo khấu cuồng điên thế này?

Từ Hải đáp:

"Lạ gì cái lũ quan dâm

Miệng hô Thiên tử dao đâm tim người

Thuyền rồng dỡn sóng xe chơi

Một phường ăn máu muôn đời dân đen.

Lập công nấp váy kẻ hèn

Cố kim sử sách ai khen bao giờ!"

 Tôi không khỏi ngạc nhiên và tán phục Đỗ Hoàng. Đây là sự sáng tạo rất Đỗ Hoàng nhằm hé lộ khoảng kín khiến chúng ta phải suy nghĩ.

    Khi sáng tạo ra Truyện Kiều cụ Nguyễn Du vì thời thế vì hoàn cảnh lịch sử Cụ chưa dịch hết nay Đỗ Hoàng đã có công phu phiên âm Hán Việt dịch ra văn xuôi và dịch thơ đặng để chúng ta thêm tường nội dung của Kim Vân Kiều truyện và  Truyện Kiều.

   Ở nguyên bản tác phẩm Kim Vân Kiều truyện có gần 1 000 câu thơ do Kiều viết 572 câu Thúc Sinh viết 110 câu Sở Khanh viết 8 câu Giác Duyên viết 4 câu và 44 câu của Tống Ngọc. Còn rất nhiều thơ trong Kim Vân Kiều truyện: luận về bạc mệnh thơ trên cây thơ vịnh thơ thù tạc thơ viết ở cửa quan... Đỗ Hoàng dã dầy công phu phiên âm Hán Việt và dịch ra thơ. Đây là ý tưởng mà cũng là sự thử sức bút lực của anh!

     Tôi không bao giờ có hàm ý sao sánh hai nhà thơ đều gốc miền Trung nước Việt. Họ đã cách nhau gần ba thế kỷ. Họ có sự khác biệt về hoàn cảnh xã hội cũng như sự hạn chế của mỗi thời đại. Song các tác giả có sự tương đồng - họ đều yêu quý tiếng Việt họ đã có sự đóng góp tích cực và làm phong phú cho tiếng Việt và nhân cách Việt.  Đỗ Hoàng sinh giữa thế kỷ XX và đang sống ở đầu thế kỷ XXI. Anh quê gốc Quảng Bình đã từng đi lính làm giáo học trong quân đội. Là bộ đội trực tiếp chiến đấu ở chiến trường. Đỗ Hoàng còn là nhà báo nhà thơ nghe nói còn là nhà kinh tế nữa...

   Hoàng đi rất nhiều nơi. Cuộc đời làm lính làm báo đã đưa bước chân anh từ địa đầu Tổ quốc đến chót mũi Cà Mau và những hòn đảo xa xôi của đất Việt. Hoàng có sức học thật phong phú. Tiếng Nga một chút tiếng Pháp một chút tiếng Anh một chút Thái Lào một chút... Riêng Hán ngữ thì thật dồi dào. Hoàng đọc nhiêù. Anh là thi sỹ song cũng gần với giới nghiên cứu phê bình...

   Đỗ Hoàng thuộc nhiều âm tiết và tiếng địa phương cùng với phong tục tập quán từng vùng miền.

     Trong bài thơ tứ tuyệt "Xuất tái - Ra ải) của Vương Xương Linh thời Đường (Trung Quốc) có câu:

"Đãn sử Long Thành phi tướng tại

Bất giao Hồ mã độ Âm Sơn.

Hoàng dịch:

(Nếu có tướng tài như Lý Quảng

Âm Sơn không có ngựa Hồ rê)

  Chữ "rê" là chà xát - tiếng miền Trung dùng ở hoàn cảnh này làm cho chất lượng bài thơ dịch nâng cao. Đỗ Hoàng đã kết hợp được kiến thức sử và điển tích Trung Hoa và sự vận dựng tiếng địa phương một cách nhuần nhuyễn thật là khéo!

                                                   *

              Kiều Thơ của Đỗ Hoàng đã đem đến cho ta một sự hứng thú và đặc biệt là tác giả đã dày công nghiên cứu phiên âm Hán Việt dịch thơ cổ hoặc Đường thi mà bấy lâu chúng ta còn chưa biết

   Công trình Kiều Thơ của Đỗ Hoàng âu cũng là mượn xưa nói nay. Chúng ta sẽ được sáng tỏ khi đọc phần kết.

              Nhưng ngọc còn tì vết nữa là...

    Hơn 6 000 câu thơ lục bát của Kiều Thơ làm sao tránh khỏi những câu còn ở dạng chưa gọt rũa. Diễn giãi đôi chỗ chưa thật cô động

   Không còn nghi ngờ gì nữa! Kiều Thơ là một tác phẩm nghiêm túc. Nó đã chứng minh cho sức sống trường tồn của thể thơ lục bát mà chỉ có dân tộc Việt ta mới có. Nó đóng góp cho ngôn ngữ suốt chiều dài lịch sử đất nước với những phong tục tập quán với những nhân cách rất Việt Nam.

                                                  Hà Nôi tháng 9 năm 2010

                                                             N T T

More...

Nhà thơ Nguyen Huy Hoang

By Đỗ Hoàng

Nhà thơ Nguyẽn Huy Hoàng
      Nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng hiện sống bên Nga cùng quê với nhà thơ dịch giả Trần Hậu bạn tôi. Tôi chỉ thấy anh Hoàng loáng thoáng một vài lần nhưng đọc thơ anh và nhất những điều anh viết về thơ tôi rất tâm đắc.
  Bây giờ nhiều kiểu thơ nhiều nhóm thơ nhiều tổ chức thơ  ai cũng có sừng có mỏ nhọn hoắt họ có diễn đàn có vị trí xã hội  không thể cải được với họ. Có kẻ cho rằng cứ nói ra là thơ tất. Thơ không cần nhớ không cần hiểu không cần đến ký tự có thể xáo trộn văn chương với thịt chó mắm tôm... Con người cứ gào rú khoe chim khoe bướm  giao hoan làm tình như con vật cũng không sao.
   Vậy tôi đưa bài của nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng để sẻ chia sự đồng cảm với nhà thơ.
    Nguyễn Huy Hoàng viết:
"Tôi cũng như những nhà thơ cùng thời sáng tác trong một giai đoạn thi ca đã đi qua biên độ của đỉnh cao hình sin hưng thịnh. Văn hóa đọc dang bị xâm thực bởi các loại hình giải trí dễ dãi bởi các thứ ngụy nghệ thuật và chính bởi cả thi phú rẻ tiền phản nghệ thuật nữa
  Việc nhiều người vì mong muốn sớm trở thành thi sỹ nhiều người làm thơ mong sớm thành danh sáng chế ra những tác phẩm lập dị núp sau khẩu hiệu cách tân thực chất là che đây sự bất lực trong sáng tạo và bế tắc về sự thể hiện. Nó càng làm cho công chúng quay lưng dị ứng với thơ.
  Đã có những điều tra xã hội về chỉ số các độc giả văn học hiện thời. Có cảm tưởng đại bộ phận độc giả của chúng ta thiên về những sản phẩm sơ chế dùng ngay không tinh luyện ít huy động đến tư duy. Còn những tác phẩm tinh tuý cao vọng thì số độc giả khiêm tốn của nó tập trung ở những người có khả năng cảm thụ thẩm định và có học vấn. Họ là những tín đồ chân chính và đáng trân trọng của văn miếu thi ca!
   Lịch sử văn học nhân loại đã chứng minh rằng những tác phẩm có nội dung tiến bộ có giá trị nhân đạo cao cả càng trong sáng càng giản dị càng kinh điển thì nó sẽ bất tử và có ý nghĩa to lớn đối với con người; còn những tác phẩm cố làm ra vẻ quái gở hoặc tô phấn trát son cho những gì đang bị đào thải thì ngay lập tức sẽ bị đào thải. Khi thơ ca rơi vào sự a dua nô lệ minh họa cho một khẩu hiệu nào đó thì nó nhanh chóng rơi vào điểm chết.
   Hơn bao giờ hết trong một thế giới đầy "nhiẽu nhương và thiếu bình yên" như A. I Solzhenitsyn nói thì thơ phải có sứ mệnh đem đến cho công chúng một cách nhìn một dự cảm mới hướng thiện và hướng đạo. Nói cách khác chức phận của thơ là phải giáo hóa tâm hồn và lý tưởng chân thiện mỹ.
  Nhà thơ bao giờ cũng là một nhà văn hoá phải "hành quá vạn lộ độc vạn quyển thư" phải nghiêng mình xuống những số phận thiệt thòi phải mang lại cho nhân quần một sự sẻ chia một niềm an ủi.
  Nhà thơ phải có lý tưởng phụng sự dân tộc mình bảo vệ và tôn vinh những giá trị lịch sử và văn hiến. Nhà thơ phải dũng cảm viết theo tiếng gọi của lòng mình vượt qua sự can thiệp của ngoại lai và sự trục lợi.
  Sẽ thiệt thòi biết bao cho những người không đủ trí lực và tình yêu để đến được với thánh địa thi ca. Và đáng thương biết bao cho những người dám đem sự hiểu biết hạn hẹp và tư cách thấp hèn của mình để phủ nhận và xúc phạm thi ca đích thực..."

More...

Bi thu Nguyen Tu Thoan

By Đỗ Hoàng

Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình Nguyễn Tư Thoan
 

              Mập mờ Nguyễn Tư Thoan

                                       Đỗ Hoàng

     Ngay bây giờ thời mở cửa dân chủ nhưng những việc trong nội bộ Đảng cộng sản Việt Nam những người có cấp sắc bình thường trong Đảng còn không biết được huống gì những người không đảng phái những người ngoài Đảng. Vừa rồi có ông quan thượng đẵng về vườn nghe thiên hạ đồn thổi nhiều chuyện song chẳng biết đâu là sự thật. Sá gì chuyện Nguyễn Tư Thoan một chính trị gia cấp tỉnh bị hồi hưu cách đây gần nửa thế kỷ!

    Nguyễn Tư Thoan làm Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Bình từ những năm 1961 đến năm 1974 hơn 13 năm ròng rã đi suốt cuộc chiến tranh chống máy bay phá hoại của giặc Mỹ. Một nhiệm kỳ dài so với các đời Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Bình sau này.

   Ông ta là một chính trị gia cấp tỉnh thuộc loại giỏi. Phong trào Quảng Bình hai giỏi (sản xuất giỏi chiến đấu giỏi) do ông phát động đề xướng và đốc chiến thực hành thành công. Ông đã dựng được ngọn cớ nông nghiệp Hợp tác xã Đại Phong đứng đầu miền Bắc thời ấy cũng là một kỳ tích.

    Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Bình lần thứ VI người ta bầu ông Cổ Kim Thành làm Bí thư còn ông Thoan được điều ra Hà Nội làm chuyên viên 6 thuộc Bộ Nông nghiệp.

  Thời ấy những người dân Quảng Bình nghê đồn đại Nguyễn Tư Thoan làm gián điệp cho Mỹ nguỵ chuồn sâu leo cao để cướp chính quyền bị bắt đi tù rồi.

  Đến bây giờ moị người cũng chỉ biết vậy. Ai cũng tin thế là đúng. Bỡi vì có những tên luồn sâu leo cao to gấp mấy lần Nguyễn Tư Thoan mà cũng bị hạ bệ bị đi tù ông Thoan ăn nhằm gì!

  Hồi Báo Dân (Bình Trị Thiên) tôi hay được nghe anh Phan Văn Khuyến Phó tổng Biên tập báo một thời làm báo Quảng Bình kể về Nguyễn tư Thoan với sự cảm phục. Anh không nói gì về đời tư chỉ kể rằng Nguyễn Tư Thoan đi đầu gương mẫu không sợ khó khăn gian khổ máy bay bắn phá nhưng vẫn cầm đuốc xông lên hàng trước để hàng vạn quần chúng theo sau. Vì báo Đảng gần cận với Bí thư Tỉnh uỷ nên anh Khuyến cũng được nhiều lần nghe Nguyễn Tư Thoan tâm sự. Anh Khuyễn kể:  - Ông Thoan nói: - Mình cũng da thịt như mọi người mình cũng sợ bom đạn nhưng Bí thư mạơ bom đạn thì hô hào quần chúng sao được nhất là những người thuộc cấp. Mình phải lên gân cốt cho họ nopí họ mới nghe làm họ mới phục!

  Trong chiến đấu ông rất gương mẫu dũng cảm trong sản xuất ông Thoan cũng rất quyết đoán. Đồng ruộng Quảng Trạch không có nước quanh năm hạn hán ông dẫn tất cả cán bộ của Ty Thuỷ lợi Quảng Bình lên Rào Nan chọn đoạn sông hẹp nhất ra lệnh đổ đất đá ngăn đập lấy nước tưới ruộng.

Kỹ sư thuỷ lợi Trưởng Ty Thuỷ lợi xanh mắt mèo không dám can ngăn Bí thư tỉnh uỷ. Tất cả phải tuân lệnh. Thế mà đến hôm nay đập vẫn vững chắc đồng ruộng Quảng Trạch luôn luôn có nước tưới dân muôn năm ấm no. 

    Anh Phan Văn Khuyến đã viết hẳn một bài báo dài in trên báo Văn nghệ trong năm nay (2010) khen ngợi Bí thư Nguyễn Tư Thoan đề nghị phong thưởng công trạng lập đền thờ cho ông!

     Một lần viết lịch sử giao thong Việt Nam tôi được cử vào viết lịch sử giao thong Quảng Bình. Tôi làm việc với ông Lại Văn Ly nguyên Trưởng ty giao thông Quảng Bình Phó Chủ tịch tỉnh Quảng Bình trong những năm ông Thoan làm Bí thư Tỉnh uỷ.

  Sau công việc rổi rải tôi hỏi ông:

•-         Nguyễn Tư Thoan có phải giản điệp cài cắm leo cao không anh?

 Ông Lại Văn Ly trả lời nghiêm túc:

•-         Không phải anh ạ. Ông ta có thời đi làm cảnh sát (phòng nhì - mật thám) của Pháp. Sau khi Nhật nhảy vào Đông Dương Pháp thua ông ta đi làm cảnh sát của Nhật. Hai việc này ông ta không khai trong lý lịch.

•-          Thế là hạ tầng công tác? - Tôi hỏi

•-         Đúng thế! - Ông Ly trả lời.

•-         Trong thời gian ông Thoan làm Bí thư có sai phạm gì không? - Tôi tiếp

•-         Không! Rất quyết đoán năng động thông minh nhưng độc đoán quyền hành nên cấp dưới không thích - Ông Ly cho biết thêm.

     Việc phát hiện hai chuyện trên theo dân gian là như thế này.

 Một lần ông Nguyễn Tư Thoan ra dự đại hội Đảng ngồi trên ghế Chủ tịch đoàn. Ở dưới có đại biểu người trong Nam từng bị ông tra tấn giam cầm thời ông làm mật thám Pháp phát hiện ra. Ông ta liền làm việc với với tổ chức Đảng và biết đúng kể tra tấn ông ta là Nguyễn Tử Thoan (sau đổi ra Tư) đang đương chức Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Bình.

    Mới gần đây khi viết hồi ký cho ông Mai Văn Bộ nguyên cán bộ Uỷ ban Kiêm tra Đảng Trung ương tôi có hỏi chuyện ông Thoan Ông Bộ cho biết them: - Khi ông Thoan ra làm chuyên viên Bộ Nông nghiệp có mấy lần đến gửi khiếu nại lên UBKT Đảng. Ông Bộ thụ lý việc ông Thoan (Ông Bộ thời trước chống Pháp đã làm đến Bí thư huyện uỷ một huyện ở Thanh Hoá) khuyên ông Thoan: - Đảng cho anh về hưu sơm là được rồi anh vẫn là lão thành Cách mạng. Anh kiện nữa là anh mất sạch. Ông Thoan im lặng ra về.

  Ở đời người phò thịnh chứ không ai phò suy. Thời ông Thoan nhiều kẻ xu nịnh tâng bốc ngay văn nghệ Quảng Bình nhiều số cũng in thơ ông. Ông gửi bài gì cũng in viết chưa hay thì có biên tập sửa chữa lại cho đăng. Tôi nhớ ông Thoan có viết: " Tôi tưởng vần thơ tôi đã cạn/ Tám tháng rồi tôi lại làm thơ/ Để ca ngợi quê hương Quảng Bình mình đẹp lắm/ Đẹp từ mỗi tên làng tên núi tên sông"

  Con ông lấy gái đẹp đã đành cháu ông cứ họ Nguyễn Tử là không một cố gài làng nào từ chối mà còn tình nguyện hiến dâng nữa. Đúng là một người làm quan cả họ được nhờ.

  Thời ông đương chức ông về làng Hoa Thuỷ thuộc huyện Lệ Thuỷ quê ông cho xây mộ bố mẹ to đùng to đoàng gấp nhiều lần cái trụ sở Tỉnh uỷ sơ tán. rồi ông đề vào bia mộ "Đời đời nhớ ơn công lao cha mẹ".

  Việc ấy dân tình kêu than một thời.

 Nhưng khi ông bị nghi là gián điệp và bị cách chức Bí thư Tỉnh uỷ thì sao?

 Một lần triển lãm ánh Bác Hồ vào thăm Quảng Bình sau khi ông Thoan mất chức người ta đã cắt ảnh ông đi bên Bác Hồ. Ông đến xem triển lãm thấy vậy ông bỏ về luôn.

    Cái nhà ông ở trên Cộn sau khu làm việc của Tỉnh uỷ Quảng Bình những năm chiến tranh chông Mỹ tôi thấy đúng là căn nhà cấp bốn lợp ngỏi nâu đã xỉn màu.

  Những lần đi ngang qua đó tôi thấy một ông lão ngồi nhổ cỏ đầu gối qua mép tai trông rất thê thảm.

 Nhiều người chỉ: - Ông Thoan  Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Bình đó!

  Sau đấy ông chết không một tiếng tăm.

  Đời chính trị nó cũng bạc thật.

Hà Nội 6 tháng 6 năm 2010

Đỗ Hoàng

More...

Dai hoi nha van

By Đỗ Hoàng

Dai hoi Nha van Viet Nam VIII - Trên 1 giáp Đ (Đờ)

Đưa đò đau đẻ đa đoan

Đà đao đấu đá đội đoàn đóng đinh 

Đoạ đày đến đoạn đại đình

Đả đòn đại đểu đã đành đánh đêm!

More...

Dai hoi nha van

By Đỗ Hoàng

Dai hoi Nha van

More...